Ο θεσμός του «Εθελοντή της Χρονιάς» της επέκεινα χώρα, που καθιερώθηκε το 2021, αποτελεί μια ουσιαστική και τιμητική αναγνώριση της προσφοράς ανθρώπων με μακρά και σταθερή δράση στον χώρο του εθελοντισμού και της κοινωνίας των πολιτών. Δεν πρόκειται απλώς για ένα βραβείο, αλλά για έναν ηθικό έπαινο υψηλού κύρους, που απονέμεται με αυστηρά κριτήρια αφοσίωσης, ήθους και αποτελεσματικότητας, από ανθρώπους που γνωρίζουν από μέσα την αξία της εθελοντικής προσφοράς. Με την απονομή του στο πλαίσιο της «Διάβασης Βίκου», το Βραβείο έχει εξελιχθεί σε σύμβολο κοινωνικής αναγνώρισης και παιδευτικής έμπνευσης για τις επόμενες γενιές. Το βραβείο «Εθελοντής επέκεινα χώρα» απονέμεται σε μία σεμνή τελετή κατά την ολοκλήρωση του συνεδριακού σκέλους της Διάβασης Βίκου, γύρω στα μέσα Αυγούστου.
Τα προηγούμενα έτη, το Βραβείο «Εθελοντής της Χρονιάς» απονεμήθηκε στους εξής:
- Φώτης Χατζηφώτης (2021), για τη διαχρονική του συμβολή στον τομέα της πολιτικής προστασίας·
- Γιώργος Βλαντάς (2022), για την εθελοντική του δράση στα κοινά των εργαζομένων στην Ε.Ε., στους συλλόγους γονέων και κηδεμόνων, καθώς και στην προώθηση της ευρωπαϊκής ιδέας·
- Ελένη Γαζή (2023), για την πολύχρονη συνεισφορά της στην προαγωγή της εθελοντικής εργασίας, της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και της εξωσχολικής αγωγής των νέων·
- Νικόλας Ράϊσης (2024), για τη συνεπή του δράση στην προστασία της βιοποικιλότητας και την ενίσχυση των Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών.
Τα κριτήρια απονομής του Βραβείου «Εθελοντής της Χρονιάς» περιλαμβάνουν:
- (α) τη μακρόχρονη και ουσιαστική προσωπική συμβολή στο πεδίο της εθελοντικής δράσης,
- (β) τη σταθερή προσωπική δέσμευση και αφοσίωση στον κοινωφελή σκοπό,
- (γ) την ενεργή συμμετοχή στα κοινά μέσω του εθελοντισμού και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, σε αντιδιαστολή προς την κομματική πολιτική,
- (δ) την αποδεδειγμένη ικανότητα και αποτελεσματικότητα στην επίτευξη στόχων,
- (ε) την ποιότητα του χαρακτήρα – το ήθος, την ταπεινοφροσύνη, το θετικό και εποικοδομητικό πνεύμα,
- (στ) την προσήλωση στους θεμελιώδεις πυλώνες της επέκεινα χώρα – την ελευθερία, τη συμμετοχή και την έννοια του «one world» – καθώς και στις αξίες της φύσης, της γνώσης και του πολιτισμού.
Συνολικά, η βράβευση επιδιώκει να αναδείξει παραδείγματα με ισχυρό παιδευτικό αποτύπωμα και τη δύναμη να εμπνεύσουν μελλοντικές γενιές.
Η Επιτροπή Επιλογής του Βραβείου «Εθελοντής της Χρονιάς» απαρτίζεται από τα πρόσωπα που έχουν τιμηθεί με το ίδιο βραβείο σε προηγούμενα έτη, καθώς και ενεργά μέλη ή στελέχη της επέκεινα χώρα. Συγκεκριμένα, συμμετέχουν οι Νίκος Πέτσιος, Δημήτρης Ιωαννίδης, Νίκος Γιαννής και Παναγιώτα Μπαλοπούλου.
Οι βασικοί κανόνες της διαδικασίας επιλογής είναι σαφείς και διασφαλίζουν το κύρος του θεσμού. Κάθε μέλος της Επιτροπής μπορεί να προτείνει έως δύο υποψηφίους, συνοδεύοντας την πρόταση με σύντομη, έγκυρη βιογραφική παρουσίαση, εναρμονισμένη με τον χαρακτήρα και τις αρχές του θεσμού «Εθελοντής επέκεινα χώρα». Επιτρέπεται επίσης η κοινή πρόταση από δύο ή περισσότερα μέλη της Επιτροπής. Οι υποψήφιοι δεν ενημερώνονται σε κανένα στάδιο της διαδικασίας – ούτε κατά τη διάρκεια της επιλογής, ούτε μετά την απονομή. Τα μέλη της Επιτροπής δεσμεύονται ηθικά ως προς την τήρηση αυτής της αρχής, ενισχύοντας τον ανιδιοτελή χαρακτήρα του θεσμού.
Εθελόντρια της Χρονιάς 2025 ανακηρύχθηκε η Μαρία Γανωτή, τιμώμενη για τη μακρόχρονη, σταθερή και ανιδιοτελή προσφορά της στην περίθαλψη και προστασία της άγριας ζωής, καθώς και για τη διαρκή συμβολή της στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης στην Ελλάδα. Η Μαρία Γανωτή είναι απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της Ορνιθολογικής Εταιρείας από το 1985. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος τόσο του Ελληνικού Κέντρου Περίθαλψης Άγριων Ζώων, όσο και της ΑΝΙΜΑ, διαθέτοντας πλέον τριακονταετή εμπειρία στη νοσηλεία και επανένταξη άγριων ειδών. Στο Κέντρο της Αίγινας περιέθαλψε την πρώτη αρκούδα «χορεύτρια» στην Ελλάδα –την οποία και βάφτισε «Κούκλα»– καθώς και την πρώτη θαλάσσια χελώνα Caretta caretta, πριν ακόμη δημιουργηθούν τα εξειδικευμένα κέντρα του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ και του ΑΡΧΕΛΩΝ. Έχει συμμετάσχει ενεργά σε σειρά πρωτοβουλιών και συναντήσεων με άλλες περιβαλλοντικές οργανώσεις για την αντιμετώπιση κρίσιμων οικολογικών ζητημάτων. Ήταν επίσης βασικό μέλος της συνάντησης στο Νυμφαίο (Μάιος 1997), που οδήγησε στη δημιουργία του πρώτου Δικτύου Περιβαλλοντικών Οργανώσεων. Παράλληλα, είχε ενεργή συμμετοχή στη μεγάλη Καμπάνια των 800 εθελοντικών οργανώσεων για το Σύνταγμα και τους Θεσμούς, αποδεικνύοντας διαχρονικά τη βαθιά πίστη της στη δύναμη της κοινωνίας των πολιτών.
Το φετινό βραβείο εθελοντή επέκεινα χώρα 2025 θα απονεμηθεί στη Μαρία Γανωτή στις 11 Αυγούστου στις 7 το απόγευμα στο Θέατρο Αλώνι στην επέκεινα χώρα.